Πού βρισκόμαστε;

Η απέχθεια για το «μαζί»

Τα χρόνια του covid-19 αποδεικνύονται καταλυτικά για την ανθρώπινη ιστορία  και για το μέλλον του ίδιου του ανθρώπου. Μιλάμε για Πριν και Μετά. Ζούμε σε μια θάλασσα ασάφειας, παράνοιας, φόβου και απαισιοδοξίας. Ο κόσμος άλλαξε. Πέσαμε να κοιμηθούμε μια νύχτα του 2020 και ξυπνήσαμε σε μια οργουελική δυστοπία: φυλακισμένοι στα σπίτια μας, με απαγόρευση κυκλοφορίας,  αντιμετωπίζοντας ένα αόρατο εχθρό, με το Κράτος να αναλαμβάνει χωρίς αντιρρήσεις το ρόλο του αυταρχικού Πατέρα.

Βαδίζουμε από κρίση σε κρίση, συνεχώς σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και στο ενδιάμεσο προσπαθούμε να ζήσουμε όπως μπορούμε. Κάθε εποχή και οι δυσκολίες της- πόλεμος, φτώχεια, κοινωνικές αναταραχές, βίαιες ανακατατάξεις. Η διαφορά με τώρα είναι ότι δεν ξέρουμε πού πηγαίνουμε, δεν ξέρουμε τι θέλουμε, δεν βλέπουμε φως και σχεδόν δεν ελπίζουμε. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι ο κόσμος όπως τον ξέραμε δεν θα μοιάζει σε τίποτα με τον κόσμο που έρχεται.  

Και κάποιοι μέσα στο χαμό που έχει συμπαρασύρει και τις σχέσεις συνεχίζουμε να αναζητάμε αγάπη, αισθήματα, ενθουσιασμό, οικειότητα-  αναζητάμε τον Άλλο (άντρα ή γυναίκα) για να ανταλλάξουμε φως και σκοτάδι δηλαδή μια κοινή πορεία στην περιπέτεια της ζωής. Στην εποχή που δύο άνθρωποι συναντιούνται με πρόθεση υποτίθεται μια ερωτική ιστορία αλλά ο καθένας πάει στο ραντεβού για να διαφημίσει την αυτάρκεια, την αυτονομία του, ή το πόσο υπέροχα περνάει μόνος/η του/της εμείς (όλο και λιγότερο) που δεν διακηρύσσουμε την ανεξαρτησία μας μοιάζουμε με χαμένη φυλή του Αμαζόνιου: εκτός πολιτισμού, εκτός πραγματικότητας, ξεχασμένοι στα βάθη του χρόνου. Όσοι αναζητάμε το «μαζί» μοιάζουμε όλο και περισσότερο με αναχρονισμό. Ανήκουμε στην  αίρεση του Μαζί.

Δεν χρειάζεται να είσαι κοινωνικός επιστήμονας, ανθρωπολόγος, ή «ειδικός» για να καταλάβεις ότι στις μοντέρνες σχέσεις κάτι πηγαίνει εξωφρενικά λάθος. Φτάνει να παρατηρήσεις τα άρθρα στο ίντερνετ, τις τάσεις στα κοινωνικά δίκτυα, τις έρευνες για τις σχέσεις, τα στάτους, τις διαφημίσεις, τις καθημερινές συζητήσεις μεταξύ γυναικών μεταξύ τους ή των ανδρών για να συνειδητοποιήσεις ότι οι σχέσεις έχουν γίνει εξαιρετικά δύσκολες,  ανεπαρκείς, απογοητευτικές- σαν να προσπαθείς να περάσεις ένα ποτάμι από το κεφάλι μιας βελόνας.

«Συνδέεσαι ουσιαστικά με τους άλλους;», «Πέντε τρόποι για να βάλετε υγιή όρια», «Η γοητεία του/της είναι απλώς Χειραγώγηση», «Δέκα σημάδια που πρέπει να προσέξεις αν θέλεις να μπεις σε μια σχέση», «Πώς να καταλάβεις γρήγορα την τοξικότητα», «Πότε μια σχέση είναι κακοποιητική;». «Γιατί είναι τόσο ψυχρός/ή;», «Μήπως δείχνω απελπισμένη;», «Τι λάθη έκανα κι έφυγε;». Η συνήθης απάντηση σε όλα αυτά είναι να «εξελιχθείς», «να κάνεις δουλειά με τον εαυτό σου», «να μην εξαρτάς τις ανάγκες σου από τους άλλους»- ντάξει σωθήκαμε. Η ναρκισσιστική εποχή δημιουργεί παθολογικούς νάρκισσους-γυναίκες και άντρες. Η ναρκισσιστική διαταραχή κάποτε σπάνια είναι πια ένα ευρύτατα διαδεδομένο φαινόμενο στα ερωτικά ραντεβού. Ένας ναρκισσιστής-  συνήθως άντρες με τους οποίους οι γυναίκες πρέπει να είναι συνεχώς σε επιφυλακή- είναι κάποιος που μπορεί να γοητεύσει αλλά είναι ανίκανος να αγαπήσει γιατί δεν αγαπήθηκε στα αρχικά στάδια της ζωής του. Νάρκισσος είναι κάποιος/α που πρώτα θα σε τυλίξει κι ύστερα θα σε διαλύσει.

Οι σχέσεις περνάνε κρίση. Όλων των ειδών οι σχέσεις. Η ετεροφυλοφιλία μπορεί να είναι ακόμα δημοφιλής αλλά περνάει κι αυτή μέσα από μυλόπετρες. Οι γυναίκες που σχετίζονται με άντρες στις συζητήσεις τους δηλώνουν ελάχιστη ικανοποίηση και σε εξομολογητικές φάσεις τους τις θεωρούν κατάρα. Οι ετεροφυλόφιλες γυναίκες τα τελευταία χρόνια μοιάζουν με τους γκέι άντρες και γυναίκες της δεκαετίας του 90 που δήλωναν ότι «γεννήθηκα έτσι», «δεν μπορώ να κάνω κάτι για αυτό», «δεν μπορώ να το αλλάξω» για να κατευνάσουν την οικογένειά τους και τους ομοφοβικούς γύρω τους  και επί πλέον για να δηλώσουν ότι η σεξουαλικότητά τους δεν είχε στόχο να τους εκνευρίσει, να τους θυμώσει ή να τους απογοητεύσει. Τώρα, φαίνεται ότι τα στρέιτ κορίτσια και οι στρέιτ γυναίκες ή και οι αμφιφυλόφιλες γυναίκες που ασχολούνται επί του παρόντος με άντρες απαντάνε με ανάλογες  δικαιολογίες για τις σχέσεις τους με τους άντρες.

Είμαστε πιο μπερδεμένοι από ποτέ.  Η ερωτική σχέση  έγινε ένα ηφαίστειο που ξερνάει προβλήματα, άγχη και σύγχυση. Η αστάθεια ως βασική παράμετρος κάθε σχέσης δυναμιτίζει τη σχέση. Η σχέση έχει μεταμορφωθεί σε συσχετισμό ισχύος: ενώ θέλουμε μια σχέση δεν πρέπει να δείχνουμε ότι την επιδιώκουμε γιατί φαινόμαστε  «εξάρτητικοί». Πηγαίνουμε σε ένα ραντεβού κρατώντας ψηλά τη σημαία της Ελευθερίας- τη μη δέσμευσης δηλαδή- ενώ ξέρουμε ότι κάθε σχέση σημαίνει την εθελούσια παραχώρηση ενός κομματιού της ανεξαρτησίας μας.  Ζούμε τη «ρουτινοποίηση» των χωρισμών κι αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

Η αγάπη συνίσταται στη δημιουργία ενός κοινού κόσμου από δύο ανθρώπους  κι αυτή τη στιγμή ο κόσμος είναι κατακερματισμένος. Πώς μπορούμε να είμαστε μαζί όταν ο ένας βλέπει τον Άλλο σαν εμπόδια στην ελευθερία του; Οι σχέσεις δεν ήταν ποτέ παράδεισος και τώρα πια ξέρουμε ότι δεν είναι ένας εφικτός στόχος. Ο βιβλικός μύθος του Πύργου της Βαβέλ  θα έπρεπε να μας ανησυχήσει αντί να προσπαθούμε να τον υλοποιήσουμε στις σύγχρονες σχέσεις μας.