Η Ελλάδα από χώρα έχει γίνει Ασθένεια

Στο σημείο 0

Ένας άνθρωπος τρέχει να προλάβει το πλοίο που ξεκινάει. Κατορθώνει να ανέβει. Έχει εισιτήριο. Και ξαφνικά δύο από το πλήρωμα τον πετάνε στην θάλασσα. Και πνίγεται. Το βίντεο με τον 36 χρονο Αντώνη που δείχνει να τον πετάνε στη θάλασσα είναι τρομακτικό. Βλέποντάς το πάγωσα. Σταμάτησε το μυαλό μου.

Αυτή η αποτρόπαια φρικτή πράξη έρχεται να προστεθεί σε δολοφονίες, γυναικοκτονίες, βιασμούς, θανάτους, εγκλήματα,  βίαια ατυχήματα, τους νεκρούς στα Τέμπη, τους νεκρούς μετανάστες της Πύλου, τις φωτιές που εξαφάνισαν ένα νομό. Τραγωδίες η μία μετά την άλλη συνεχώς.

Η Ελλάδα από χώρα έχει γίνει Ασθένεια. Ένα ηφαίστειο που ξερνάει θάνατο, παράνοια, προκαταλήψεις, αδιαλλαξία, επιθετικότητα, ζόφο, οπισθοδρόμηση, μανία καταδίωξης, εμμονές, ψυχώσεις, εθνικισμούς, διχασμό, θυμό, καταστροφή- η χώρα ζει σε ένα σκοτάδι που παρατείνεται.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει κανένα πρόβλημα και δεν μπορεί να δώσει καμιά σοβαρή λύση. Κοιτάμε τρομαγμένοι και ανίσχυροι τις δυσλειτουργίες της χώρας σαν ιπτάμενα αντικείμενα που προσγειώθηκαν έξω από την καλύβα μας. Βρισκόμαστε στην αναπόφευκτη στιγμή που ο παράλογος φόβος,  ο ανεξέλεγκτος θυμός και ο συντηρητισμός στα όρια του φασισμού μεταδίδονται με ρυθμούς μεσαιωνικής πανούκλας. Ζούμε την άνοδο της Άγνοιας, της Ασημαντότητας  και της Εμπάθειας.

Τα κοινωνικά δίκτυα- facebook, tweeter, blogs, ενημερωτικά sites- λειτουργούν ως ψυχαναλυτικός καναπές στον οποίο οι Έλληνες πέφτουν για να μην ξανασηκωθούν ποτέ. Όποιος θέλει να προκαλέσει αδιανόητο σάλο μπορεί να το κατορθώσει εύκολα οποιαδήποτε στιγμή: αρκεί να αμφισβητήσει την καθαρότητά μας ως έθνος, ή να επιτεθεί στην θρησκεία, να πει κάποιον «αδελφή», να αποδημήσει την ελληνική οικογένεια, να κριτικάρει το γεγονός ότι παραμένουμε διαρκώς σε κατάσταση παιδιού που κρατάει τον Πατέρα-Κράτος από το χέρι, να δείξουν το φοβικό «εγώ» μας που δεν γίνεται  «εμείς». Τι δείχνει η μαζική κάθε φορά υστερία εναντίον κάποιου που λέει κάτι αντίθετο, προκλητικό, διαφορετικό ή και εντελώς βλακώδες για θέματα που άπτονται του εθνικού, του πολιτικού, του κοινωνικού, της σεξουαλικότητας, της θρησκείας, ή της σημαίας; Δείχνει ανασφάλεια, επαρχιωτισμό, έλλειψη παιδείας, απαραβίαστα στερεότυπα, εθνικές εμμονές, λαϊκισμό, τρόμο στη διαφορετικότητα, εσωτερικευμένο φασισμό και τελικά κακή σχέση με τον εαυτό μας. Κάθε μέρα που περνάει αντί να εφάπτονται οι τροχιές μας απομακρυνόμαστε ο ένας από τον άλλο με ιλιγγιώδεις ταχύτητες. Είναι αφύσικο.

Δεν είμαστε σε κατάθλιψη, θυμωμένοι και επιθετικοί επειδή μια μέρα ξυπνήσαμε στραβωμένοι. Η  διαταραγμένη ψυχική μας υγεία δεν είναι φυσικό φαινόμενο. «Μέσα στο 2021 συνταγογραφήθηκαν και διατέθηκαν 16,2 εκατομμύρια συσκευασίες φαρμάκων για διάφορες ψυχικές ασθένειες και διαταραχές έναντι 8 εκατομμυρίων συσκευασιών που είχαν δοθεί το 2015». Η αύξηση συνεχίζεται. Όχι, η προσωπική οδύνη δεν είναι ατομικό πρόβλημα αλλά πολιτικοκοινωνική συνέπεια.  Αντί να μιλάμε για ένα γενικό άγχος της εποχής χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι η φτώχεια, η  αναγόρευση του κέρδους ως υπέρτατης αξίας, η ιδιωτικοποίηση των πάντων, η αποξένωση, η εξαθλίωση και ο ατομισμός είναι αποτελέσματα ενός δυσλειτουργικού συστήματος που ονομάζεται αποχαλινωμένος νεοφιλελευθερισμός. 

Κι ενώ ο ξεσαλωμένος καπιταλισμός επιδεικνύει ως ιός τεράστια προσαρμοστικότητα  και ευελιξία στις μεταλλάξεις- από δεξιά σε άκρα δεξιά κι από φιλελευθερισμό σε ακραίο λαϊκισμό-,  η Αριστερά εγκαταλείπει τις μη προνομιούχες τάξεις, δείχνει τεράστιες αγκυλώσεις και αρτηριοσκλήρωση κλείνοντας το μάτι στη μεσαία τάξη και στις τράπεζες. Το σχεδόν βέβαιο είναι ότι οι παλιές ταμπέλες- αριστερά/δεξιά-  δεν έχουν κανένα αντίκρισμα  στην εποχή του διαδικτύου, της τεχνολογίας και του ολοκληρωτισμού που δημιουργεί δυστοπίες. 

Η Δύση τα τελευταία αρκετά χρόνια σπάει τα μούτρα της από τοίχο σε τοίχο αντιμετωπίζοντας κρίση νοήματος στα πάντα  προσπαθώντας να καταλάβει πού πάει η Ελλάδα δεν έχει κρίση νοήματος γιατί στην Ελλάδα δεν υπάρχει πουθενά Νόημα. Οι Έλληνες δεν ξέρουμε τι θέλουμε, δεν ξέρουμε που πάμε, δεν ξέρουμε σε τι να ελπίζουμε, δεν ξέρουμε ποιοί είμαστε, δεν ξέρουμε πού θέλουμε να πάμε. Δεν ξέρουμε καν αν θέλουμε να ζήσουμε όλοι μαζί ως κοινωνία. Δεν ξέρουμε αν θέλουμε να είμαστε ζωντανοί.  Ζούμε αυτό που ο Φρόιντ ονόμασε «ασυνείδητη επιθυμία θανάτου», δηλαδή  μια παρόρμηση αυτοκαταστροφής.

Η απάθεια είναι άμυνα στα διαρκή σφυροκοπήματα, στη διαρκή θηριωδία εις βάρος οτιδήποτε αγαπάμε, επιθυμούμε, ονειρευόμαστε.  Ανεχόμαστε να κυκλοφορούμε με πατερίτσες έχοντας ξεχάσει ότι έχουμε την ικανότητα να περπατάμε χωρίς αυτές. Πώς μπορεί άραγε ένας νέος άντρας ή μια νέα γυναίκα  που τους γίνεται πλύση εγκεφάλου να ρίξει τη ζαριά του/της  σε ένα κόσμο που διατείνεται ότι είναι γεμάτος ευκαιρίες και επιλογές, όταν βρίσκεται παγιδευμένος/η στα δόντια του ελληνικού δεινόσαυρου;

Ο δημόσιος λόγος δεν καθρεφτίζει ούτε κατ’ ελάχιστο όσα ζουν στην καθημερινότητά τους οι πολίτες. Οι πολιτικοί δεν έχουν ιδέα τι περνάνε οι άνθρωποι κάθε μέρα. Ζούμε μέσα σε μια συνεχή ροή κυβερνητικής προπαγάνδας από τα μίντια  που αγνοεί επιδεκτικά τα προβλήματα και τις ανάγκες των πολιτών.  Η φωνή των πολιτών δεν υπάρχει πουθενά στο δημόσιο λόγο, ή στις πολιτικές που εφαρμόζονται. Κάθε φορά που μια άλλη φωνή πάει να ακουστεί μπαίνει σιγαστήρας και εξαφανίζεται.  

Όσο δεν νιώθουμε ασφαλείς στη χώρα μας - οικονομικά και ψυχικά- τόσο θα βουλιάζουμε στην αρρώστια. Η εποχή της κρίσης που κρατάει πολλά χρόνια πια έχει δημιουργήσει μια κόλαση στην Ελλάδα. Όταν μιλάμε για κρίση  εννοούμε μια στιγμή απόφασης. Ο Ιπποκράτης στα συγγράμματά του αναφέρει  την κρίση μιας ασθένειας ως μια παροξυσμική στιγμή που θα καταλήξει είτε στο θάνατο του αρρώστου είτε στην έναρξη μιας διαδικασίας ίασης  χάρη σε μια ευεργετική αντίδραση που προκαλεί η ίδια η κρίση.  Η απόφαση δική μας.

(Μια βροχερή μέρα του 1950 στη Θεσσαλονίκη.
Φωτογραφία  της Βούλας Παπαϊωάννου))