Οι δολοφονίες του 21ου αιώνα γεννιούνται στο διαδίκτυο;

Η online βία γίνεται πραγματικότητα

«Η δολοφονία του Charlie Kirk είναι μια βαθιά πληγή για τη δημοκρατία. Δεν έχει σημασία αν συμφωνείς ή διαφωνείς με τις απόψεις του, η πολιτική βία είναι η πιο ύπουλη μορφή λογοκρισίας. Όταν μια κοινωνία αρχίζει να απαντάει με σφαίρες αντί με επιχειρήματα, τότε το μέλλον της γίνεται πιο σκοτεινό από τις διαφωνίες που τη διχάζουν» έγραψα στο fb την ημέρα της δολοφονίας μπροστά στα μάτια της συζύγου και των δύο ανήλικων παιδιών του, τού τριάντα ενός ετών, συντηρητικού ακτιβιστή και ιδρυτή του οργανισμού Turning Point USA Τσάρλι Κέρκ, στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Utah Valley University στην πόλη Orem της Γιούτα.

Η δολοφονία πυροδότησε μια ιδεολογική αντιπαράθεση μεταξύ «συντηρητικών» και «προοδευτικών» που γρήγορα έφτασε σε ακραίες αντιπαραθέσεις. Με τους μεν να ρίχνουν την δολοφονική βία στην αριστερά και τους δε να μιλάνε για ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ δεξιάς και ακροδεξιάς κα σε πολλές περιπτώσεις να μην μπορούν να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους γι΄ αυτή την «δολοφονία»- που τελικά μήπως «την άξιζε;» ο δολοφονημένος; Φυσικά στην Ελλάδα μερικά ποστ ένθεν και ένθεν έμοιαζαν με παραληρηματικά ξεσπάσματα που τα παίρνεις και πηγαίνεις κατ’ ευθείαν στον ψυχίατρο.

Όλο και περισσότερο οι παραδοσιακοί διαχωρισμοί ανάμεσα στη «δεξιά» και την «αριστερά» γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτοι: αυτό που ονομαζόταν αριστερά ανέλαβε να μεταφέρει την πολιτική αντίθεση στο πολιτισμικό, κοινωνικό πεδίο προς μεγάλη χαρά των «προοδευτικών ελίτ» της Δύσης- τέλος ο πόλεμος των τάξεων ελάτε να πολεμήσουμε για τις σεξουαλικές ταυτότητες, να αποθεώσουμε τις μειονότητες και να γκρεμίσουμε τη «σεξιστική», «φοβική», «προνομιούχα» «αποικιοκρατική Δύση» που αρρώστησε όλο τον πλανήτη. Ούτε πόλεμος, ούτε φτώχεια ούτε ανισότητες πια. «Η προοδευτική» woke» ιδεολογία δίνει τη χαριστική βολή στη Δύση ενώ αναδύεται πλέον εντονότατα και η δεξιά woke ατζέντα: «έμαθα πώς το κάνεις, θα το κάνω κι εγώ».

Ο δολοφόνος του Κερκ αναφέρεται ότι είχε «αριστερές πολιτικά πεποιθήσεις» αλλά μεγάλωσε σε μια οικογένεια με υπερσυντηρητικές απόψεις. Ήταν συντηρητικός αλλά πιθανόν είχε σχέση με μια τρανς γυναίκα. Ο Tyler Robinson πιθανότατα δεν είναι ούτε «δεξιός», ούτε «αριστερός». Δεν έχει πιθανότατα κανένα ιδεολογικό πρόσημο. Σαν διάγνωση είναι τρομακτική: δεν μιλάμε για «ριζοσπαστικοποίηση» με την κλασική έννοια, αλλά για μια αποσύνδεση από την πραγματικότητα, όπου η βία γίνεται μέσο για «να γίνεις viral».

Ο κυβερνήτης της Γιούτα, Spencer Cox, δήλωσε ότι «οι φίλοι επιβεβαίωσαν ότι έμπαινε στο dark internet και σε άλλα σκοτεινά μέρη του διαδικτύου». Ο Robinson σερφάριζε σε online περιθωριακές κοινότητες και forum . rb.gy/i9as5c. Οι σφαίρες που βρέθηκαν είχαν μηνύματα επάνω τους όπως «Hey fascist! Catch!», «If you read this, you are gay LMAO», «Notices Bulge: Owο what’s this?», και σύμβολα ή εντολές που θυμίζουν βιντεοπαιχνίδια (π.χ. “up arrow, right arrow, down, down, down” που φαίνεται να αναφέρονται σε κίνηση για κάποιο παιχνίδι. https://short-url.org/1aN03. Το γεγονός ότι αυτά τα μηνύματα συνδυάζουν ιδεολογικές αναφορές (“antifascism”) με χιούμορ και τρολάρισμα δεν αποτελούν ιδεολογία αλλά ένα συνδυασμό υποκουλτούρας και βιντεοπαιχνιδιού. https://short-url.org/1fp9z

Οι εξαρτημένοι του ιντερνετ όταν βγαίνουν στον πραγματικό κόσμο κουβαλάνε μαζί τους τις διαδικτυακές τους περσόνες και μια διαστρεβλωμένη αίσθηση της πραγματικότητας. Η σύνδεση του Τάιλερ Ρόμπινσον που δολοφόνησε τον Κερκ με τον Elliot Rodger και το incel φαινόμενο (https://short-url.org/1fpck) είναι σχεδόν αναπόφευκτη. Ο 23χρονος Έλιοτ Όλιβερ Ρότζερ έγινε γνωστός για τη δολοφονία έξι ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων δεκατεσσάρων στο Isla Vista της Καλιφόρνια το 2014 ενώ μετά αυτοκτόνησε. https://short-url.org/1aN1U

Η πραγματική βία γίνεται μέρος μιας «παιχνιδοποίησης». Αργότερα ο Ρότζερ αναγορεύθηκε στα incel forums σε «Supreme Gentleman», ενώ οι δολοφονίες του 2014 αναπαραστάθηκαν από διαδικτυακά τρολ σαν «υψηλό σκορ» που κάποιοι ονειρεύονταν να ξεπεράσουν. Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε τον συνδυασμό διαδικτυακής εμμονής, αποξένωσης από την πραγματικότητα και βίας. Ο Alek Minassian το 2018 έριξε ένα φορτηγό πάνω σε πεζούς στο Τορόντο, δηλώνοντας ότι εγκαινιάζει την «Incel Επανάσταση» και ζητώντας την ένταξη του σε μια φαντασιακή διαδικτυακή αδελφότητα. Ο William Atchison το 2017 και ο Jake Davison το 2021 κινήθηκαν στο ίδιο πνεύμα, με συνεχείς αναφορές σε διαδικτυακά (αρνητικά) πρότυπα και χωρίς καμία συγκροτημένη ιδεολογία. Ακόμη και οι πιο «ιδεολογικές» επιθέσεις, όπως του Brenton Tarrant στη Νέα Ζηλανδία το 2019, ήταν γεμάτες από ειρωνείες, memes και κωδικοποιημένα σήματα για το κοινό του διαδικτύου.

Η σύνδεση αυτών των απογοητευμένων, θυμωμένων, αποξενωμένων, αποπροσανατολισμένων νέων αντρών του με τον πραγματικό κόσμο είναι τόσο αδύναμη, που σκοτώνουν ανθρώπους όχι για κάποιον σοβαρό λόγο, αλλά απλώς για να συζητηθούν σε κάποια διαδικτυακή «ειδική κοινότητα». Αυτή την θολή συνείδηση της πραγματικότητας τη βλέπουμε και στη βαθιά απανθρωποποιητική συνήθεια να αποκαλούνται οι άνθρωποι στα «παιχνίδια» ως «NPCs». (Στα βιντεοπαιχνίδια είναι το ακρωνύμιο του Non-Player Character (Μη Παίχτης Χαρακτήρας) και αναφέρεται σε οποιονδήποτε χαρακτήρα ελέγχεται από τον υπολογιστή και όχι από παίκτη. Στην αργκό του διαδικτύου είναι ένας υποτιμητικός όρος για ένα άτομο που θεωρείται ότι στερείται ανεξάρτητης σκέψης. (https://2cm.es/1aNn2)

Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: η βία δεν διοχετεύεται σε μια πολιτική αλλαγή, αλλά στην παραγωγή διαδικτυακού θεάματος. Οι δολοφόνοι δεν ενδιαφέρονται για τα θύματά τους. Αυτό που τους νοιάζει είναι να πάρουν τα εύσημα και την αναγνώριση στην κοινότητα των ανωνύμων χρηστών που θα αναπαράγουν, θα σχολιάσουν και θα τους μιμηθούν. Η βία ως meme, ως «υψηλό σκορ», ως τρόπος να υπάρξεις έστω και στιγμιαία στον ψηφιακό χώρο- ως απόδειξη της αποσύνδεσης από τον ίδιο τον κόσμο. Πόσο κατεστραμμένος από το διαδίκτυο, πόσο απομονωμένος πρέπει να είναι κανείς, ώστε να αναζητά την αίσθηση του ανήκειν σε μια κοινότητα ανώνυμων τρολ, με τίμημα όχι μόνο την ίδια του τη ζωή, αλλά και τη ζωή κάποιου άλλου;

Ένα συμπέρασμα που μοιάζει με πολιτικό παράδοξο: αυτός ο ζοφερός διαδικτυακός μηδενισμός, η έλλειψη νοήματος, το κενό, η έλλειψη ιδεών και αρχών, η απο-πολιτικοποίηση, είναι τελικά ένα δύσκολο ζήτημα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η η πολιτική γιατί αφορά μια γενιά νέων ανδρών που το πραγματικό κοινό τους δεν είναι ο φυσικός κόσμος, αλλά η online κοινότητα.