Η πολιτική ορθότητα εκτός ελέγχου
Διανύουμε μια εποχή παρακμής; Ναι. Και; Τίποτα. Αυτό είναι όλο τελικά;
Εδώ και μερικές δεκαετίες οι ελευθερίες, η δημοκρατία και τα δικαιώματα που ο Δυτικός άνθρωπος κατέκτησε με αίμα, αγώνες και τεράστια προσπάθεια θάβονται σταδιακά κάτω τόνους ναρκισσισμού, απάθειας, στροφής στην ιδιωτική σφαίρα, αποπολιτικοποίησης και συμμόρφωσης στον κρατικό αυταρχισμό. Έτσι φτάσαμε στην εποχή της πανδημίας που δικαιώματα και ελευθερίες όπως το δικαίωμα να εργάζεσαι, να μετακινείσαι, να συναναστρέφεσαι, να αντιλέγεις και να διαδηλώνεις αναστέλλονται χωρίς αντίσταση από κοινωνίες που οπισθοχωρούν ηδονικά στον παιδισμό παραδίνοντας στο Κράτος τον πλήρη έλεγχο.
Τα φαινόμενα του καιρού μας δεν είναι απλώς ανησυχητικά αλλά δείχνουν μια βίαιη οπισθοχώρηση σ’ ό,τι θεωρούμε πολιτισμό, κοινωνία και δημοκρατία:
1. Αυτή τη φορά το ξεχαρβάλωμα δεν έρχεται από την νεοφιλελεύθερη ξεσαλωμένη δεξιά, ακροδεξιά- οι όροι χρησιμοποιούνται καταχρηστικά αφού δεν υπάρχει καμία ιδεολογία από κάτω- αλλά από αυτούς που αυτοαποκαλούνται αριστεροί ή προοδευτικοί. Τεράστια θέματα όπως ο ρατσισμός, η σεξουαλικότητα, η πολυπολιτισμικότητα, η ισλαμική τρομοκρατία αντιμετωπίζονται από τους «προοδευτικούς» με φανατισμό Σταυροφόρου έτοιμου να αφανίσει όποιον δεν υιοθετεί την πίστη του. Αυτός ο φανατισμός με Δούρειο Ίππο την πολιτική ορθότητα που χρειάζεται να μετονομαστεί σε απολίτιστη βαρβαρότητα διαλύει σαν θειικό οξύ ό,τι συνέχει τις κοινωνίες σπέρνοντας παράνοια, σύγχυση, διχασμό, πόλωση, και αντιπαλότητα. Οι προοδευτικοί έχουν αναλάβει τη κηδεμονία όλων των μειονοτήτων- μαύρων, ομοφυλοφίλων, τρανς, μεταναστών, προσφύγων, μουσουλμάνων- επιβάλλοντας τις απόψεις τους πάνω σε αυτές θεωρώντας τες παθητικά έρμαια που έχουν ανάγκη από Πατερούληδες.
Ποιοι είναι αυτοί οι «προοδευτικοί»; Είναι βολεμένοι μεσοαστοί που εφευρίσκουν αιτίες αναταραχής και διχασμού αδιάφοροι για λύσεις και διεξόδους. Δεν είναι προοδευτικοί αλλά οπισθοδρομικοί: εναντίον της ελευθερίας του λόγου σε όποιον έχει αντίθετη άποψη, εναντίον των γυναικών αποκαλώντας τες «ανθρώπους με έμμηνο ρύση», εναντίον των εργαζομένων που τους θεωρούν ξενοφοβικούς και απολίτιστους, που ονειρεύονται φυλετικές συγκρούσεις αντί να σχεδιάζουν μια μεταφυλετική κοινωνία, που δικαιολογούν τους τρομοκράτες όπως φαίνεται από την απροθυμία τους να καταγγείλουν ευθέως τις ισλαμικές επιθέσεις ή να συζητήσουν γι’αυτές. Μισογυνισμός, ανελευθερία, ρατσισμός, λογοκρισία: αυτές δεν είναι προοδευτικές αρχές αλλά βαθύτατα αντιδραστικές πεποιθήσεις. Μιλάμε για την πιο θεαματική πολιτική βουτιά στο κενό στους νεώτερους χρόνους.
Με την «πολιτική ορθότητα», την «ακύρωση της κουλτούρας», τις «πολιτικές ταυτότητας» έχει δημιουργηθεί μια Λερναία Ύδρα που αποκτάει συνεχώς νέα κεφάλια με στόχο να ξαναγραφεί η ανθρώπινη ιστορία, να αμφισβητηθεί η επιστήμη, να συντριβεί ο πολιτισμός και ο άνθρωπος να μειωθεί σε πιόνι. Όμως το τρομακτικό είναι ότι η αλήθεια που πριν μερικά χρόνια καθρέφτιζε την πραγματικότητα αμφισβητείται. Δεν υπάρχει αλήθεια που βασίζεται στην αντικειμενική πραγματικότητα, η αλήθεια σχετικοποιείται, θολώνει και γίνεται μια υποκειμενική αίσθηση. Το σεξ, η φυλή, ο σεξουαλικός προσανατολισμός αντιμετωπίζονται ως συναισθηματικές επιλογές και όχι ως πραγματικότητα.
2. Κι ενώ η λογοκρισία γίνεται κυρίαρχη πρακτική -Facebook, Tweeter, Google, Utube λογοκρίνουν, κατεβάζουν, εξαφανίζουν και τιμωρούν οποιονδήποτε ή οτιδήποτε δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές τους- η αυτολογοκρισία απλώνεται ως η πιο ύπουλη μορφή λογοκρισίας στις αρχές του 21ου αιώνα. Ξέρεις ότι έτσι και στοχοποιηθείς από τον ιντερνετικό όχλο κινδυνεύεις σε λίγα λεπτά να χάσεις την αξιοπρέπειά σου, να μείνεις χωρίς δουλειά, να λυντσαριστείς και να δεις τους δικούς σου ανθρώπους να διαπομπεύονται μόνο και μόνο επειδή σχετίζονται μαζί σου. Είσαι εγκληματίας της σκέψης γιατί αμφισβητείς την άποψη των τρανς ατόμων ότι δεν υπάρχει βιολογικό φύλο, αμφιβάλλεις ότι η κουλτούρα της ακύρωσης έχει λογική, ή ισχυρίζεσαι ότι οι αντιφά μπορεί να είναι και λίγο φα. Καλλιεργείται μια κουλτούρα σιωπής με αποτέλεσμα να κρατάς τις απόψεις για τον εαυτό σου, να μην τις μοιράζεσαι δημόσια επειδή ενοχλεί τους πλασιέ της «σωστής σκέψης».
3. Μία από τις σημαντικές επιπτώσεις της πανδημίας είναι ότι η κοινωνία δεν κυβερνιέται από εκλεγμένους πολιτικούς αλλά από ανεξέλεγκτους «Ειδικούς» και τους Ολιγάρχες της Τεχνολογίας που δεν έχει ψηφίσει κανένας. Μέχρι τώρα η επιχειρηματική τάξη διαχώριζε έστω και θολά τον εαυτό της από την πολιτική. Οι καπιταλιστές έκαναν επιχειρήσεις για να βγάλουν χρήματα και όχι για να κάνουν ηθικές εκστρατείες με στόχο να εκπαιδεύσουν τις κοινωνίες στο πώς να συμπεριφέρονται και πώς να σκέφτονται. Ως πολίτες παρακολουθούμε τις μεγάλες εταιρίες να επεμβαίνουν σε θέματα όπως το Black Lives Matter, ή κινήματα με αιχμή τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων ή των τρανς, να παίρνουν θέση στο #me too, να επεμβαίνουν στις συζητήσεις για το κλίμα και το περιβάλλον, να έχουν άποψη για κάθε κοινωνικό θέμα μονόπλευρα τιμωρώντας όσους διαφωνούν. Οι εταιρίες λειτουργούν πλέον σαν πολιτικά κόμματα και συναγωνίζονται μεταξύ τους ποια μειοψηφία θα αναλάβει να πατρονάρει η κάθε μία.
Όταν μιλάμε για ελευθερία του λόγου χρειάζεται να μιλήσουμε για την τρομοκρατική επίθεση στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo στο Παρίσι της Γαλλίας στις 7 Ιανουαρίου2015. 12 νεκροί και επτά τραυματίες θεωρήθηκαν από κάποιους ότι τους άξιζε να πεθάνουν και να τραυματιστούν επειδή σατίρισαν τον Μωάμεθ και το Ισλάμ. Το γεγονός είναι πέραν τού φρικτού αλλά φρικτή ήταν και η έλλειψη αντίδρασης από ανθρώπους που θα περίμενες να υπερασπίσουν την ελευθερία του λόγου. Οι δολοφόνοι ως στρατιωτικό σκέλος της πολιτικής ορθότητας. Η απάθεια των πολιτικά ορθών έδωσε το πράσινο φως στην αντίληψη ότι η προσβολή που νιώθει κάποιος υπερισχύει του δικαιώματος κάποιου να εκφράσει την άποψή του όσο δύσκολη και αμφιλεγόμενη κι αν είναι.
Κάθε γενιά επαναπροσδιορίζει τι θεωρεί «προσβλητικό» και «βλαβερό» στο λόγο και τις ιδέες. Σήμερα η ελευθερία του λόγου θεωρείται απειλή για τη συναισθηματική μας ισορροπία. Μας λένε ότι χρειαζόμαστε λογοκρισία για να προστατεύσουμε τις μειονότητες και τους ευάλωτους. Αν η ελευθερία του λόγου είναι εμπόδιο τότε να την καταργήσουμε. «Το τρομερό είναι πόσο δεν σου επιτρέπεται πια να πεις τίποτα», λέει ο Γάλλος συγγραφέας Μισέλ Ουελμπέκ. «Ο Νίτσε, ο Σοπενχάουερ και ο Σπινόζα δεν θ μπορούσαν να γράψουν σήμερα. Η πολιτική ορθότητα όπως κατάντησε, κάνει απορριπτέα όλη σχεδόν τη δυτική φιλοσοφία. Είναι αδύνατο να σκεφτείς ολοένα και περισσότερα πράγματα. Είναι τρομακτικό.»
Όμως δεν βοηθάς τις μειονότητες αποκλείοντας τες από τις «βλαβερές» ιδέες: τους στερείς από τα επιχειρήματα και επιτρέπεις να συνεχιστούν λάθη. Χρειάζεται να ασχοληθούμε ενεργά με τις ιδέες που δεν μας αρέσουν και ειδικά όταν μας κάνουν να νιώθουμε άβολα.